معماری دبیرستان

  فصل اول مطالعات پایه

1-1-آشنایی  با شهر بجنورد: 1-1-1-مطالعات طبيعي

1-1-1-1-موقعيت و مشخصات جغرافيايي

بجنورد در طول جغرافيايي و57درجه عرض جغرافيايي 28 و 37درجه باارتفاع 1091 متر از سطح دريا درفاصله هوايي 574 كيلومتري تهران و 220 كيلومتري مشهدر دامنه دشت كوههاي آلاداغ كه ادامه رشته كوههاي البرز به موازات مرز ايران و شوروي قرار دارد از ارتفاعات مهم اين منطقه كوه سالوك با ارتفاع 1670 در31 كيلومتري جنوب شهر كوه شاه جهان باارتفاع 3032 در69 كيلومتري جنوب خاوري و كوه كروخود باارتفاع 2819 در60 كيلومتر ي  غرب بجنورد قرار دارد . از رودهاي مهم مي توان رود اترك و سومباركه كه درشمال بجنورد قرار دارد نام برد .

 

1-1-1-2-مطالعات اقليمي

توده هاي هوايي موثر براقليم منطقه

منطقه بجنورد عموماً متاثر از دو توده هوايي سرد سيبري از سمت شمال و گرم مديترانه اي خزري از سمت غرب مي باشد براثر برخورد اين دوتوده هوايي با هم به ويژه درفصل زمستان پديده بارش به صورت برف درمناطق مرتفع و تاحدودي به همراه باران درمناطق پست و دشت هاي منطقه صورت مي گيرد عليرغم سردي و خشكي توده هوايي سرد سيبري ، توده هوايي خزري گرم و مرطوب مي باشد به همين دليل از سمت مشرق به سمت غرب برميزان رطوبت و اعتدال هوا افزوده مي گردد .

 

دما

آنچه كه از آمار 19 ساله (84-1965) شهر بجنورد برمي آيد بيانگر آن است كه ميانيگن دماي روزانه دراين دوره آماري برابر 1/13 درجه سانتيگراد بوده است كه بيشترين آن درماه ژوئيه با 1/27 و كمترين آن متعلق به ماه فوريه با 4/0 درجه سانتيگراد است . لازم به ذكر است كه دماي حداقل مطلق (متعلق به ماه فوريه برابر با 19- درجه سانتيگراد ) و حداكثر مطلق (متعلق بهماه اوت با 3/42 درجه سانتيگراد ) ازآمار 9 ساله (87-1978) استخراج شده است .

 

 

 

 

جدول شماره 1 – نماي دمايي ايستگاه بجنورد دوره آماري (84-1965)

 

نمودار شماره 1- منحني رژيم دمايي ايستگاه بجنورد

 

نكته قابل توجه درمورد بارش ايستگاه بجنورد پراكنش و تمركز آن درسه فصل پائيز، زمستانو بهار به ترتيب با43/28 و78/36و05/30 درصد مي باشد . فصل تابستان نيز با 5/10 ميليمتر بارندكي مرطوب خزري از شرق به غرب سير صعودي داشته كه ارتباطي مستقيم با شكل ، جهت و همچنين ارتفاع توپوگرافي منطقه دارد . ازاين رو تعداد روزهاي باراني و برفي ايستگاه بجنورد طي فصول مختلف سال و نيز تحت تاثير توده هاي هوايي منطقه به شرح جدول شماره 3 متغير مي باشد

\s

نمودار شماره 1- منحني رژيم دمايي ايستگاه بجنورد

 

جدول شماره 2- آمار بارندگي ايستگاه بجنورد (84-1965)

 

بارش

بابررسي آمار 19 ساله بجنورد مشاهده مي شود كه ميانگين مجموعه بارش دراين دوره آماري 9/221 ميليمتربوده كه بيشترين آن متعلق بهماه آوريل 2/33 ميليمتر و پس ازآن مارس با 8/27 ميليمتر ئ كمترين ميزان بارس با يك ميليمتر درماه اوت بوده كه از ويژگي هاي اقليم خشك مي باشد بيشترين مقدار بارش ثبت شده درايستگاه بجنورد بين سال هاي 75-1960 مربوط به سال 1972 با 9/346 ميليمتر و كمترين آن متعلق به سال 60 با 5/135 ميليمتر مي باشد . جدول شماره 2 و نمودار شماره 2

 

نمودار شماره 2- هيستوگرام رژيم بارش ايستگاه بجنورد (بارس : ميليمتر)

رطوبت نسبي

رطوبت نسبي سنجش ميزان روطبت موجود درهوا به درصد است كه درسه موقيعت زماني 30/6 ،30/12، 30/18 درشبانه روز اندازه گيري مي گردد . آنچه از امار موجود است سنجش رطوبت نسبي درساعت هاي 30/6،

/12 بين سال هاي (84-1965) است كه ميانگين آن درايستگاه بجنورد طي اين دوره آماري برابر 60% است و حداكثر تا 74% در دسامبر و 44% درژوئيه و اوت متغير مي باشد .

جدول شماره (4)

جدول شماره 4- نماي رطوبت نسبي ايستگاه بجنورد (84-1965) (درصد )

 

يخبندان

بيشترين تعداد روزهاي يخبندان متعلق بهماه دسامبر با 26 روز فوريه با 25 روز ژانويه با 24 روز مي باشد و درماه هاي مي ،ژوئن،ژوئيه ، اوت و سپتامبر اين رقم معادل صفر است مطابق جدول مذكور پديده يخبندان از ماه اكتبر آغاز مي شود و دردسامبر به حداكثر خود مكي رسد ولي دوام آن براي تمام طول ماه ها      ي سرد سال محسوس است كه حكايت از تاثير توده هاي هوايي سرد (سيبري ) دراين فصول دارد .

-         نقطه اوج دمايي درايستگاه بجنورد مربوط به ماه ژوئيه است

\s

نمودار شماره 3

 

نمودار شماره 3 –هيستوگرام ميانگين روزهاي يخبندان ايستگاه بجنورد

فشار هوا

با توجه به جدول فشار مشاهده مي شود كه بيشترين ميزان فشار متعلق است به ماه هاي دسامبر و ژانويه با 1024 ميلي بار و كمترين آن متعلق است به ماه ژوئيه با 1007 ميلي بار . جدول شماره 6

جدول شماره 6- نماي ماهانه فشار هوا درايستگاه بجنورد

 

جمع بندي دما و بارش

-         فراز و نشيب منحني دما در دو طرف نقطح اوج از موزوني نسبي برخوردار است صعود دما از ماه آوريل به بعد با شيب ملايم تري صورت گرفته و از ژوئيه به بعد سير نزولي خود را با آهنگ موزن تري طي مي كند .

-         درايتسگاه بجنورد تمامي ماه ها به جز فوريه با كمنبود بارش مواجه هستند اين كمبود دردوه گرم سال به صورت بحراني است و درماه هاي نوامبر ،دسامبر،  ژانويه ، مارس و آوريل از شدت كمتري برخوردار مي باشد .

-         رژيم بارش كاملاً زمستاني و بهادي است به طوري كه 77/36% آن درزمستان و 05/30% آن دربهار و 43/28% درپائيز صورت مي گيرد توجه به درصد بارش درفصول مختلف بيانگر آن است كه درفصل پائسز ، زمستانو بهار از توزيع متناسب تري برخوردار مي باشند .

-         مرز بارش پس از ماه آوريل به شدت سقوط كرده و از ماه اكتبر به بعد به تدريج افزايش مي يابد .

 

باد :

شمال خراسان شديداً متاثر از جريانات سرد قطبي است كه برودت شديد هوا را به دنبال دارد . به همين علت عمده شهرهاي منطقه داراي اقليمي سرد و خشك مي

است

نقطه اوج دمايي درايستگاه بجنورد مربوط به ماه ژوئيه

باد :

شمال خراسان شديداً متاثر از جريانات سرد قطبي است كه برودت شديد هوا را به دنبال دارد . به همين علت عمده شهرهاي منطقه داراي اقليمي سرد و خشك مي باشند كه تحت تاثير جريانات مرطوب غربي تا حدودي از شدت خشكي آن كاسته شده و تعديل مي گردد . علاوه بردو جريان برق جريان ديگري كه مدتي از سال اقليم منطقه را متاثر مي كند بادي است به نام باد قبله كه از سوي جنوب مي وزد . اين بار به دليل عبور از مناطق داخلي و كويري كشور داراي درجه حرارت بالاي است كه تحت تاثير اين جريان و جريانات مرطوب غربي ( خزري از شدت سرماي جريانات سرد سيري مي كاهد و هوا را تا حدودي تعديل مي نمايد . باد سورتوك چهارمين جريان هوايي درمنطقه است اين باد از جانب شمال وزيده و درزمستان سرماي شديدي را به همراه داشته و درتابستان از شدت گرماي هوا مي كاهد .

اين جريان نيز به تبع جريانات سرد سيبري حركت كردهع و اختلاف آن با جريان سرد سيبري درنام و وسعت آن است .

بررسي هاي فصلي و همچنين ساليانه جريانات باد نشان مي دهد كه غلبه عموماً بابادهاي غربي مي باشد كه از سرعت 4/5 نات و درصد تواتري بيش از 11 برخوردار است . بعد از آن از نظر درصد تواتر غلبه باباد جنوب غربي است كه از سرعت 5/5  نات برخوردار مي باشد .

بقيه بادها از درصد تواتر كمتري برخوردار مي باشند كه حداكثر آن مربوط به باد جنوبي با 6/2 و حداقل آن مربوط به باد شمالي با 5/1  درصد مي باشد از نظر حداكثر سرعت متوسط بيشترين سرعت مربوط به باد جنوبي با 6/7 نات و حداقل سرعت با 4 نات مربوط به بادي است كه از جهت شمال مي وزد .

 

 

 

تفسير جدول بيوكليماتيك محيط آسايش انساني

دي : احتياج به گرما از 75 كيلوكالري درساعت احتياج به سيستم پواي يگرما .

بهمن : احتياج به گرما بيش از 75 كيلو كالري درساعت سيستم پوياي گرما

اسفند : احتياج به گرما بين 5/36 تا 5/62 كيلوكالري برساعت ايستا

فروردين : احتياج به گرما بين 20 تا 5/36 كيلوكالري برساعت ايستا

خرداد : درمنطقه محيط آسايش انساني

تير: درمنطقه محيط آسايش انساني

مرداد : رمنطقه محيط آسايش انساني

شهريور : احتياج به گرما حداكثر تا 5/36 كيلوكالري احتيابه سيستم ايستا

مهر : احتياج به گرما بين 5/36 تا 60كيلوكالري احتياج به سيستم ايستا .

آبان : احتياج به گرما بيش از 5/62 كيلوكالري احتياج به سيستم ايستا .

آذر : احتياج به گرما بيش از 75 كيلو كالري احتياج به سيستم پويا .

تفسير جدول بيوكليماتيك ساختماني

 

-1-1-2-1- جمع بندي اصول اقليم :

شهر بجنورد درعرض جغرافياييَ28 و 37 درجه و طول جغرافيايي َ19 و 57درجه و ارتفاع 1100 متر از سطح دريا واقع شده است . از نظر تقسيمات چهار گانه اقليمي ايران جزء اقليمي ايران جزء اقليم كوهستاين غربي مي باشد . حوزه پوشش گياهي بجنورد شامل چهار بخش است .

1-   حوزه استپي سرد

2-   حوزه يمه استپي سرد

3-   جنگل هاي خشك

4-   كوه هاي مرتفع

از نظر آب و هوا جزء مناطق سرد باآب و هواي قاره اي كه داراي زمستان هاي سرد و تابستان هاي معتدل و دربقيه فصول نسبتاً سرد است بنابراين تابش در اين منطقه داراي اهميت فراوان مي باشد .

-         بادهاي غالب دراين منطقه از سمت شمال غربي و غرب مي وزند كه اكثر فصول درجريانند .

-         رطوبت نسبي دراين منطقه بين 28 تا 88 درصد مي باشد

-         جهت گيري ساختمان دربهترين حالت 12 به سمت جنوب شرقي خواهد بود .

-         نسبت باد به خورشيد 1 به 3/1 مي باشد .

محيط آسايش :

-         درماه هاي خرداد ، تير ، مرداد درمنطقه آسايش انسان مي باشد .

-         درماه هاي فروردين . ارديبهشت ، شهريور، مهمر ، آبان ، و اسفند نياز به سيستم هاي گرمايي است

-         درماه هاي آذر و دي و بهمن نياز به سيستم هاي پويا است .

-         درجنوب شرقي نياز به درختكاري جهت جلوگيري از باد مزاحم و ايجاد رطوبت درتابستان ها

-         پيش بيني اطاق هايي كه از يك طرف با هواي آزاد تماس دارند ( پيش بيني موقتي هوا )

-         بازشوهاي متوسط (20 الي 40 درصد )

-         ديوراهاي خارجي و داخلي سنگين

-         بام هاي سنگين با زمان تاخير بيش از 8 ساعت

-         بام هاي سبك با عايق حرارتي مناسب

-         موقعيت بازشوها درديوارهاي داخلي و خارجي

-         داراي خيابان هاي بادگير و كوچه هاي موازي  باآنها بدون پيچ و خم

پيش بيني سايبانهاي مشبك با عملكرد زمستاني و

 

 1-1-1-3- زمين شناسي و هيدروژئولوژي دشت بجنورد

تشكيلات زمين شناسي دشت بجنورد و ناهمواري هاي پيرامون آن را رسوباتي تشكيل مي دهند كه متعلق اند بهدوران هاي دوم ، سوم ، وچهارم رسوبات اين دشت عمدتاً شامل آهك ، مارن ، آهك مازني ، شيل ، كنگومرا و رسوبات آبرفتي مي شوند كه بربستر ناوديسي دشتي كه سنگ كف آن را آهك درجابجايي طبقات ، رسوبات و شكل گيري منطقه گسل ها نقش موثري داشته اند كه عمدتاً از شمال و شمال غربي منطقه به سمت جنوب شرقي كشيده شده اند . شهر بجنورد درمركز اين ناوديس و برروي رسوبات آبرفتي جديدو همچنين رسوبات قديم ترپيل. پليستوسن بنا نهاده شده است .

 

1-1-1-4 لرزه خيزي

 دشت ناوريسي بجنورد درمحدوده زون كپه داغ منطقه اي است كه پيرامون آن به شدت كسل خورده مي باشد با اين حال از ويژگيهاي لرزه زمين ساختگي اينزون درارتباط با گسلهاي منطقه داده هاي زيادي دردست نيست و تنها  اثر برش دريك گسل زمين لرزه اي راستا لغزر است به هنگام رويداد زمين لرزه اي اول مه 1929 درباغان گرماب ديده مي شود .

از نظر تاريخچه رخدادهاي لرزه زمين ساخت تا سال 1900 شهر بجنورد به دفعات كانون وقوع زلزله هايي بوده كه برطبق شواهد تاريخي موجب نابودي سكنه و ويراني شهرها و روستاهاي بسياري گرديده است . ليكن از سال 1900 تا 1961 هيچ زلزله اي براي شهر بجنورد ثبت نشده است ولي ازسال 1961 تا 66 يك زلزله به قدرت (9/4-4) ريشترو ازسال 1968 تا 1972 نيز زلزله ديگر به قدرت (9/4-4 ) ريشتر شهر بجنورد  را لرزانده است .

 هاي مرتاسه تشكيل داده  نهشته تعداد رخدادهاي زمين لرزه اي كه دربين سالهاي 1961 تا 1984 دراين منطقه روي داده است . بالغ بر13 رخداد تا شعاع 60 كيلومتري بوده كه حداكثر پيشينه بزرگي زمين لرزه اي آن برابر با 5/4= M مي باشد كه نزديكترين كانون آن در15 كيلومتري شرق بجنورد مر بوط به سال 1961 بوده است .

استنتاج از بررسي هاي فوق صرفنظر از نواقص موجود درداده هاي لازم جهت تجزيه و تحليل نهايي بيانگر اينواقعيت است كه منطقه مذكور با توجه به گسلش شديد آنو نا آراميهاي لرزه زمين ساختي و پيكره مذكور را هر از گاهي چند تحت تاثير خود قرار مي دهد و درپهنه اي با خطر نسبي بالا به استناد پهنه بندب كه از سوي سازمان تحقيقات مسكن صورت گرفته واقع شده است و. از اين رو ضرورت داشته تا به جهت جلوگيري از خسارات ناشي از رخدادهاي لرزه زمين ساختي كه تاسيسات انساني و حيات جوامع ساكن درآنرا تهديد مي كند مطالعات وسيعتري صورت گيرد تا استانداردهاي لازم جهت طراحي سازه هاي انساني با توجه به ويژگي هاي منطقه مشخص و رعايت آنها الزامي گردد .